Adapazarı Tren Garı karşısında yer alan ve 1910-1915 yıllarında dönemin Askerlik Şubesi Başkanı Binbaşı Baha Bey tarafından yaptırılan 3 katlı konut, daha sonra Atatürk'ün yakın arkadaşı olan milletvekili Hasan Cavit Bey tarafından satın alındı.
Konutta, 14-21 Haziran 1922'de Büyük Taarruz öncesinde ordu denetlemeleri için kenti ziyaret eden Atatürk, 2 yıl görüşemediği annesi Zübeyde Hanım'la buluşup konakladı.
Sivil mimari örneği olarak 1983'te tescil edilen, Kültür ve Turizm Bakanlığınca kamulaştırılıp aslına uygun yenilenen yapı, müzeye dönüştürüldü.
Kentte İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünce 1989-1993 yıllarında Sakarya'daki eserler toplandı ve 1993'te müze ziyarete açıldı.
Müzenin bahçesinde, Sakarya sınırları içinde bulunan Roma ve Bizans dönemlerine ait mimari parçalar, mezar taşları, sunaklar, yazıtlı taşlar, ostotek (küçük boyutlu lahit), pişmiş toprak erzak küpü ve sütün kaideleri sergileniyor.
Sergi salonundaki etnografik eserler arasında Ulu Önder Atatürk'ün kullandığı eşyalar ile Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait ateşli ve kesici silahlar, bakır eşyalar, mühürler ve el işlemeleri yer alıyor.
Toplam 741 eserin bulunduğu müzeyi, geçen yıl yaklaşık 20 bin kişi ziyaret etti.
- "Ziyaretçi sayımız kademeli olarak artıyor"
Sakarya Müze Müdürü Vekili Coşkun Zehir, AA muhabirine, müzenin arkeolojik ve etnografik teşhir salonu ile bahçe teşhiri olarak 3 bölüm halinde ziyaret edildiğini söyledi.
Sakarya Bilim ve Sanat Merkezi'nden 4 öğrencinin hazırladığı "Müze Eğitiminde Yapay Zeka: AMURE (Akıllı Müze Rehberi)" projesine değinen Zehir, şunları kaydetti:
"Bu uygulamayla cep telefonu kamerasını mezar stelleri üzerindeki şekillerin, eşyaların ve objelerin üzerine tuttuğunuzda anlamlarını görebilmektesiniz. Bu da müzeye gelen ziyaretçilerin o eserler hakkında bilgi edinmesini çok daha kolaylaştırmakta ve müzeyi daha bilinçli ziyaret etmesini sağlamaktadır."
Ziyaretçi sayısına ilişkin de bilgi veren Zehir, "2022'de ziyaretçi sayımız 15 bindi, 2023'te bu sayı 17 bine, 2024'te 20 bine çıktı. 2025'te yine 20 bin oldu. Geçen yıl ziyaretçi sayımızda artış yaşanmamış olabilir ama kademeli olarak artış olduğunu görmekteyiz." dedi.
